Kościół pw. Św. Mikołaja Biskupa w Łomnej

Miejscowość Łomna położona jest nieopodal trasy S7 prowadzącej z Warszawy przez Zakroczym w kierunku Gdańska. Nazywana niegdyś Łomnami lub Łomnami Wielkimi należy do najstarszych miejscowości na Mazowszu. Wymieniana jest już w bulli papieskiej Hadriana IV z roku 1155. Nadano ją wtedy Kanonikom Regularnym z Czerwińska i pozostawała w ich rękach do końca XVIII-go wieku. Do wioski należały okoliczne pola, łąki oraz część puszczy, zwana niegdyś Puszczą Łomińską.

W początkach XIX-go stulecia dobra łomniańskie wydzierżawił Antoni Trębicki, były poseł ziemi inflanckiej na Sejm Czteroletni i protegowany króla Stanisława Augusta. Gotówkę na dzierżawny zastaw wyasygnował królewski bratanek książę Józef Poniatowski. Trębicki założył fabryczkę narzędzi rolniczych, był pionierem mechanizacji rolnictwa. Po wojnie polsko – rosyjskiej 1830-1831 wycofał się z administracji majątkiem. Jego dwaj synowie: Stanisław i Konstanty byli zwolennikami carskiego namiestnika Księcia Konstantego. Pierwszy z braci został zastrzelony przez podchorążych w czasie nocy listopadowej 29.11.1830 r.

W roku 1845 Łomnę dzierżawił syn Stanisława Aleksander, a od roku 1900 Władysław Trębicki. Potem majątek przeszedł w ręce rodziny Jaroszewiczów.

Niewiele zachowało się do dziś z tamtych czasów. Do najcenniejszych obiektów, ufundowanych przez rodzinę Trębickich, należy Kościół parafialny pod wezwaniem Św. Mikołaja Biskupa, wzniesiony w II-ej połowie XIX-go stulecia.

Pierwszą świątynię Kanonicy Regularni zbudowali jeszcze w XIII wieku. Udokumentowana wzmianka o kościele pochodzi z 1254 roku. Parafię erygowano w roku 1435 staraniem Opata Andrzeja. Kolejny kościół oddano w 1667 roku. Obiekt był, jak poprzedni, budowlą drewnianą. Inicjatorem przedsięwzięcia był wtedy proboszcz ks. Jakub Mitkiewicz. Niestety nie zachował się wizerunek żadnej z tamtych świątyń.

Dzisiejszy kościół zbudowano w latach 1870 – 1872 według projektu niezwykle cenionego włoskiego architekta Henryka Marconiego. Wielkie zasługi w staraniach o nową świątynię miał ówczesny Proboszcz Ks. Józef Sobolewski, zaś pracami kierował Konstanty Waroczewski, budowniczy warszawskiego powiatu.

Kościół poważnie uszkodzony w czasie I wojny światowej został poddany gruntownej restauracji w latach 1928 – 1929. Druga wojna światowa nie przyniosła świątyni poważniejszego zniszczenia. Kolejny remont przeprowadzono w roku 1946.

Budowla nosi cechy stylu późno klasycystycznego. Jest murowana z cegły, otynkowana, na planie prostokąta, z półokrągłym prezbiterium. Na zewnątrz dekorowana pilastrami, profilowanymi gzymsami. Fasada ma dekorację płycinową z dwoma pilastrami i trójkątnym szczytem. Wejście główne poprzedzono kilkustopniowymi schodami. Nad wejściem znajduje się trójkątny przyczółek i okrągłe okienko (oculus). Boczne wejście udekorowane jest tak samo. Kościół posiada dwie boczne kaplice. Nakryty jest dwuspadowym dachem.

We wnętrzu wydzielone półkoliste prezbiterium zdobione mozaiką wykonaną z 78 tysięcy szkiełek, stanowiącą dar obecnego Proboszcza Ks. Tadeusza Bazylewicza za wyzdrowienie. Mozaika inspirowana jest sklepieniem Katedry w Madrycie. Przedstawia Trójcę Świętą, anioły i dusze czyśćcowe. Po bokach zlokalizowano dwie zakrystie z kruchtą oraz dwie kaplice boczne, otwarte ku nawie arkadami wspartymi na pilastrach. Znajdują się w nich relikwie Św. Zygmunta Szczęsnego Felińskiego, bł. Ks. Jerzego Popiełuszki, bł. Ojca H. Koźmińskiego oraz Św. Ojca Pio.  Ołtarz główny – murowany, z parą pilastrów i trójkątnym szczytem, autorstwa Aleksandra Sikorskiego, w swej najstarszej części, pochodzi z 1874 roku.

Na szczególną uwagę zasługują znajdujące się w świątyni obrazy, bowiem – choć już nie starczyło fundatorom środków na oryginały – mieli tę ambicję, by zamówić kopie dzieł wybitnych twórców. W ołtarzu głównym widzimy obraz pędzla Ignacego Stelmaskiego przedstawiający powszechnie znany, rafaelowski temat Przemienienia Pańskiego. W lewym bocznym ołtarzu znajdujemy obraz Matki Boskiej Różańcowej ze Św. Dominikiem i Św. Katarzyną ze Sieny. W prawym ołtarzu obraz przedstawia patrona parafii i świątyni – Św. Mikołaja Biskupa. Są jeszcze dwie inne kopie. Jedną z nich jest stara kopia obrazu znajdującego się w rzymskim Kapitolu, namalowanego w 1623 roku przez sławnego włoskiego malarza Guercina. Przedstawia ona pogrzeb i powitanie w niebie Św. Petroneli. Druga jest kopią obrazu pędzla Domenichino z 1614 roku, przedstawiającego Komunię Św. Hieronima. W zakrystii kapłańskiej znajduje się obraz Św. Kazimierza Królewicza z drugiej połowy XVII-go wieku. Jest on stylistyczną zapowiedzią szlacheckich portretów trumiennych, mających się wkrótce masowo pojawiać wszędzie, także na Mazowszu.

W świątyni znajdziemy też dębową chrzcielnicę z 1917 roku, autorstwa A. Janickiego.

Poza ogrodzeniem kościoła, naprzeciw szczytu kościelnego, stoi na cokole żeliwna figura Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej. Ufundowali ją Paulina i Aleksander Trębiccy w roku 1859. Na terenie zlokalizowany jest także Chaczkar ormiański ufundowany przez rodzinę Makaryanów. Pomnik jest darem dla społeczności, a poświęcony pamięci zmarłych z rodziny Makaryanów i Nowosielskich.

Obecnym Proboszczem Parafii od 2004 r. jest Ks. Tadeusz Bazylewicz, który z pełnym zaangażowaniem dba o Kaplicę oraz jej otoczenie.

źródło informacji: Parafia Rzymskokatolicka Świętego Mikołaja Biskupa w Łomnej – parafia.lomna.pl