Kościół pw. św. Wawrzyńca w Zakroczymiu,
ul. Ojca Honorata Koźmińskiego 36, 05-170 Zakroczym

Zakroczym jest miastem położonym nad Wisłą, w woj. mazowieckim, w powiecie nowodworskim. Jest jeden z najstarszych grodów na Mazowszu.

Historia jego powstania rozpoczęła się wraz z kształtowaniem początków państwowości polskiej. Zalążkiem miasta był istniejący tu w średniowieczu gród strzegący przeprawy i brodu na Wiśle. Nazwa Zakroczym pochodzi od „zakrotu”, co znaczy przekraczać rzekę. 

W 1374 roku Zakroczym został stolicą ziemi zakroczymskiej i ten stan rzeczy utrzymał się do III rozbioru Polski. W Zakroczymiu zapadały ważne decyzje – tu książę Janusz Starszy ogłosił zbiór praw dla ziem mazowieckich, tu także odbywały się sejmiki mazowieckie.

Na dzisiejszy dynamiczny rozwoju miasta ma niewątpliwie wpływ bliskość stolicy oraz lotniska w Modlinie.

W miejscu, gdzie usytuowany jest obecnie kościół pw. św. Wawrzyńca, wznosił się jeszcze przed 1547 roku drewniany kościółek pod tym samym wezwaniem ufundowany przez pobożne mieszczki zakroczymskie. Był on odbudowywany w 1714 roku, a od 1752 roku przeszedł pod zarząd proboszcza zakroczymskiej parafii.

Kapucyni przybyli do Zakroczymia 15 października 1757 roku witani przez ks. biskupa Józefa Szembeka, starostę zakroczymskiego i fundatora klasztoru Józefa Młodzkiego oraz liczną rzeszę wiernych. Od 1757 do 1765 roku trwała budowa klasztoru przy kościele, który funkcjonuje do dziś.

Kościół pierwotnie był jednonawowy, później rozszerzono go przez dobudowanie bocznych naw. W roku 1826 zbudowano chór w kościele, a w następnych latach dokonano różnych remontów.

W roku 1892 rząd carski usunął zakonników z Zakroczymia, kościół zamknięto, a klasztor oddano wojsku. Kapucyni wrócili do klasztoru dopiero w 1932 roku. W czasie wojny 1939-1945 dwaj przełożeni klasztoru (o. Czesław Kozera i o. Cyryl Dardziński), za pomoc niesioną ludności, zginęli z rąk hitlerowców, a kościół i klasztor uległy poważnym uszkodzeniom. O. Benignus Sosnowski, gwardian w latach 1948-1952 odbudował i przebudował kościół oraz klasztor. Wówczas kaplica została przedłużona o dawny chór zakonny, podniesiono nowy ołtarz główny, dano płaski strop, chór i nową kruchtę, a także ufundowano nową Drogę Krzyżową. Dokonane zmiany zrealizowano według projektu inż. Stanisława Szymańskiego. W 1982 roku zamontowano obecne dziewiętnastogłosowe organy. Kościół i klasztor zostały odrestaurowane w latach 1980-81. W 1998 powstały witraże bł. Honorata Koźmińskiego i św. Franciszka z Asyżu projektu Agnieszki Żwirskiej wykonane przez br. Józefa Twardowskiego.

W XIX wieku kościół i klasztor zakroczymski były ogniskiem głębokiego życia religijno – narodowego o szerokim promieniowaniu. Tu żyli i pracowali bracia ze skasowanego klasztoru warszawskiego, min. o. Prokop Leszczyński – zakonnik, znany pisarz i tłumacz, a także bł. Honorat Koźmiński – patron zawierzenia i wytrwania oraz twórca nowej formy życia konsekrowanego, która powstawała tutaj w latach 1864-1892.

Świątynia była świadkiem wielu ważnych wydarzeń. W dniach 11-20 IX 1831 roku odbywało się tutaj ostatnie posiedzenie sejmu i senatu przed rozwiązaniem rządu narodowego w czasie powstania listopadowego. Na jednym z tych posiedzeń ustanowiono order Zakroczymskiej Gwiazdy Wytrwałości, jako odznaczenie za udział w powstaniu. Tutaj od 1934 roku do wybuchu II wojny światowej mieściło się studium filozofii, a od 1958 roku do 1982 nowicjat, później od 1982 do 1991 juniorat dla braci. Od czasu II wojny kościół jest ośrodkiem kultywowania śpiewu gregoriańskiego, a wraz z powstaniem w 1968 roku Ośrodka Apostolstwa Trzeźwości miejscem gorącej modlitwy o trzeźwość narodu. Wraz z powstaniem w 1993 roku Centrum Duchowości „Honoratianum”, kościół stał się także miejscem spotkań osób konsekrowanych i świeckich pragnących pogłębić swoje życie duchowe i wiedzę o dziedzictwie franciszkańsko-honorackim. W kościele i klasztorze odbywają się często kapituły prowincjalne braci kapucynów.

Patron kościoła, św. Wawrzyniec, został umęczony za czasów cesarza Waleriana (253-260) co przedstawia obraz w ołtarzu głównym: diakon w szatach liturgicznych jest przypiekany na kracie. 

 źródło: https://zakroczym.kapucyni.eu/index.php/o-nas/, https://zabytek.pl/pl/obiekty/zakroczym-kosciol-pw-sw-wawrzynca, Warto zobaczyć! – Zakroczym