Kościół pw. Św. Małgorzaty Dziewicy Męczennicy w Leoncinie

Parafia początkowo mieściła się w miejscowości Głusk, skąd została przeniesiona w końcu lat 70. XIX w., podobnie jak ośmioboczna drewniana kaplica konstrukcji zrębowej zbudowana w 1789 r. ulokowana obecnie na parafialnym cmentarzu. Zarówno przenosiny parafii, kaplicy jak i budowę nowego kościoła spowodowały okresowe podtopienia północnych obszarów puszczy przez wody Wisły. Stąd też powstał pomysł budowy nowej świątyni na naturalnie podwyższonym miejscu w Leoncinie. Budowę neogotyckiego kościoła zainicjował w 1881 r. proboszcz parafii Ks. Hipolit Nowiński wg projektu architekta Józefa Piusa Dziekońskiego.

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Małgorzaty Dziewicy Męczennicy w Leoncinie wybudowany został w południowo-wschodnim krańcu wsi, na wzgórzu.

W latach 1882-1883 mury obwodowe kościoła były już wybudowane do wysokości gzymsów koronujących. Do roku 1883 nie były jeszcze rozpoczęte prace przy wieżach kościoła oraz sklepieniach w nawach. Ostatecznie oddanie świątyni do użytku nastąpiło w roku 1886, tuż po uzyskaniu od władz carskich w 1884 r. (po wielkiej powodzi) pożyczki w wysokości 500 tys. rubli.

W niedzielę Trójcy Przenajświętszej 20 czerwca 1886 roku nowy kościół został konsekrowany przez biskupa Kazimierza Ruszkiewicza, sufragana warszawskiego.

W czasie działań militarnych I wojny światowej kościół bardzo mocno ucierpiał. Na skutek ostrzału artyleryjskiego całkowitemu zniszczeniu uległ m.in. dach nad nawą główną oraz sklepienie nawy i zakrystii. Ponadto zniszczeniu uległy szczyty obu wież.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego, w latach 1920-21, odbudowano główny korpus nawy, a wieże w 1923 r., o prawie dwukrotnie obniżonej wysokości. Wnętrze kościoła wyremontowano i ponownie wymalowano. Prezbiterium, jako jedyne zostało zachowane w pierwotnej dekoracji malarskiej. Okres II wojny światowej kościół przetrwał szczęśliwie bez większych zniszczeń. Po wojnie w kościele przeprowadzono kilka znaczących remontów związanych z dachem, oknami i wystrojem wnętrza świątyni.

Świątynia orientowana w typie bazyliki z dwiema wieżami na fasadzie. Trójnawowa, z wydłużonym, dwuprzęsłowym prezbiterium. Korpus nawowy pięcioprzęsłowy z dwiema założonymi na planie kwadratu wieżami od strony zachodniej. Murowany z cegły pełnej, ceramicznej na zaprawie cementowo-wapiennej, nietynkowany. Na osi fasady zachodniej kruchta. Prezbiterium, nawa główna oraz kaplica i zakrystia pokryte są sklepieniem krzyżowym. Nawy boczne pokryte są sklepieniem gwiaździstym, ośmiodzielnym. Fasada od zachodu z dwiema, niewysokimi wieżami przykrytymi ośmiobocznymi hełmami. Nawa główna nakryta dachem dwuspadowym kryta blachodachówką. Nawy boczne oszkarpowane, nakryte dachami pulpitowymi. Prezbiterium nieco niższe od nawy głównej również oszkarpowane nakryte dachem dwuspadowym. Od zachodu w fasadzie duża, przeszklona rozeta.

Kościół w Leoncinie wpisany jest do rejestru zabytków nr 1052/1045 z dnia 18 lutego 1974r.

Źródło: Historia – Parafia Leoncin, kościół parafialny pw. św. Małgorzaty – Zabytek.pl

Biała karta zabytku

Zielona karta zabytku

Kaplica cmentarna

Obiekt stanowi przykład drewnianej architektury sakralnej z k. XVII w. właściwej dla osadnictwa puszczańskiego okolic Warszawy.

Jest przykładem obiektu o centralnym założeniu, z wewnętrznym chórem muzycznym ulokowanym nad wejściem. Kaplica zbudowana została prawdopodobnie w k. XVII w. w miejscowości Głusk nieopodal Leoncina, która w ówczesnych czasach stanowiła siedzibę gminy, jako wotum dziękczynienia za zwycięstwo Stefana Czarnieckiego nad Szwedami. W 1837 r. była kompleksowo remontowana ze środków starosty Stanisława Wysockiego. Na obecne miejsce przeniesiona została w 1870 r.

Kaplica wykonana jest z drewna dębowego (podwalina) i sosnowego (ściany), w konstrukcji wieńcowej, z węgłami łączonymi na nakładkę z krytym czopem, oszalowana od zewnątrz poziomymi deskami. Strop i podłogi deskowe. Wnętrze jest jednoprzestrzenne.

Budynek na planie ośmioboku, symetryczny, zwarty, o wysokich ścianach, nakryty jest dachem ośmiobocznym poszytym gontem, zwieńczonym latarnią z krzyżem. Wejście poprzedzone kruchtą nakrytą dwuspadowym dachem również z gontowym pokryciem. Okna prostokątne, zamknięte łukiem odcinkowym.

Obiekt trudnodostępny – jedynie przy okazji uroczystości pogrzebowych i Wszystkich Świętych lub po uprzednim umówieniu się z proboszczem parafii.