Rynek w Zakroczymiu
Zakroczym to miasto położone nad Wisłą, w woj. mazowieckim, w powiecie nowodworskim. Jest jednocześnie jednym z najstarszych grodów na Mazowszu.
Historia jego powstania rozpoczęła się wraz z kształtowaniem początków państwowości polskiej. Zalążkiem miasta był istniejący tu w średniowieczu gród strzegący przeprawy i brodu na Wiśle. Nazwa Zakroczym pochodzi od „zakrotu”, co znaczy przekraczać rzekę. Gród w swym pierwotnym istnieniu leżał niżej skarpy.
W 1374 roku Zakroczym został stolicą ziemi zakroczymskiej i ten stan rzeczy utrzymał się do III rozbioru Polski. W Zakroczymiu zapadały ważne decyzje – tu książę Janusz Starszy ogłosił zbiór praw dla ziem mazowieckich, tu także odbywały się sejmiki mazowieckie.
O dzisiejszym rozwoju miasta decyduje bliskość stolicy oraz lotniska w Modlinie. Gmina ma w części charakter rolny.
Rynek w Zakroczymiu
Na liczącym 700 lat rynku znajdowała się neogotycka studnia – dawny zdrój książęcy, z którego mogli zaczerpnąć wody podróżni wędrujący traktem zakroczymskim.
Trakt, który biegł z Czerska do Płocka swą nazwę zawdzięczał Zakroczymiowi, poniżej którego była przeprawa przez Wisłę. Znajdowała się ona niedaleko dzisiejszego mostu na drodze krajowej nr 7. Od leżącej na prawym brzegu miejscowości Utrata do Zakroczymia trasa wiodła malowniczymi wąwozami. Na rynek podróżni docierali od południa, wąskim przesmykiem między dwoma wzgórzami. Na jednym wzgórzu zwanym dziś Czubajka była strażnica Czuwatka (gród istniał od XI do XIV w.), na drugim drewniany kościół. Stojący w jego miejscu gotycki kościół Świętego Krzyża został wzniesiony w pierwszej połowie XVI w., w miejscu wcześniejszej świątyni, którą zniszczył pożar.
Na rynek nie tylko docierali podróżni, tutaj w czerwcu 1335 r. prawnukowie Konrada Mazowieckiego, książęta Siemowit II i jego brat Trojden odnowili porozumienie zawarte z wielkim mistrzem krzyżackim Dietrichem von Altenburg. Przymierze to gwarantowało bezpieczeństwo Mazowsza. Książęta bali się, że król Kazimierz Wielki, jednoczący ziemie polskie po rozbiciu dzielnicowym, będzie chciał siłą włączyć do nich także Mazowsze. Gdyby król podjął akcję militarną, Krzyżacy zobowiązali się walczyć przeciw niemu po stronie Mazowsza.
Ku czci powstańców
Na rynku w Zakroczymiu stoi tzw. „Latarnia”, pomnik ku czci powstańców z 1831 roku i 1863 roku oraz poległych w latach 1939 – 45. Została ona wystawiona w okresie międzywojennym jako symbol niepodległości dla uczczenia tych którzy walczyli z zaborcą w czasie powstania styczniowego. W 1939 r. wraz ze zniszczeniem Zakroczymia, zniszczeniu uległ też pomnik, który rozświetlał dotąd rynek miasta. Lata 1948-1965 to spory dotyczące koncepcji rekonstrukcji „Latarni”. W roku 1965 w związku z obchodami 900-lecia istnienia Zakroczymia, ponownie ustawiono na rynku w dawnym miejscu „Pomnik – Latarnię”. Stanowi ją granitowy postument, w który został wtopiony tramwajowy słup trakcyjny. Zwieńczenie stanowi latarnia, której oprawa związana jest z historią miasta: zdobi ją herb ziemi zakroczymskiej, herb miasta i Gwiazda Zakroczymska. Na cokole umieszczono dwie tablice z napisami: po jednej stronie: „Powstańcom z roku 1863 i Bojownikom walk o wolność w latach 1939-1945 – Społeczeństwo Zakroczymia”, po drugiej: „1065-1965 – Na miejscu dawnego ratusza wzniesiono ten pomnik w 900-lecie istnienia Zakroczymia”.
W 2023 r. rynek w Zakroczymiu przeszedł rewitalizację. Uroczyste odebranie inwestycji nastąpiło 19 maja 2023 r.